Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcasti’nin bu bölümünde Hicāz ve Nikrîz makāmlarını birlikte ele alıyoruz.
Hicāz ve Nikrîz, aynı perde sahasını paylaşan ve nevā perdesini merkez alan iki ayrı makāmdır. Hicāz dügâh, Nikrîz ise rāst perdesinde karār verir. Ancak aralarındaki fark yalnızca karār perdesinden ibaret değildir. İki makāmın seyir içindeki durakları, karār sahasına yönelişleri ve oluşturdukları nağme bütünlüğü birbirinden farklıdır.
Bölümde Hicāz makāmının nevā merkezli seyri, hüseynî perdesindeki ölçülü kalışlar, Uzzâl tavrı, karāra gidişte rāst ve zengûle perdelerinin kullanımı ve eski tariflerde geçen segâh–kürdî–dik kürdî adlarının tarih içindeki değişimi açıklanıyor.
Nikrîz bölümünde Kantemiroğlu’nun Mürekkeb Makām, Abdülbākî Nāsır Dede’nin terkîb ve Arel–Ezgi nazariyesinin mürekkeb makām tasnifleri karşılaştırılıyor. Nikrîz’in duyulur duyulmaz ayırt edilebilen, bütünlüklü lâhnî kimliği sebebiyle neden makām sınıfında değerlendirilmesi gerektiği ele alınıyor.
Ayrıca Nikrîz seyrinde dügâh üzerindeki Hicāz kalışlarının neden sınırlı tutulması gerektiği, rāst karār sahasının önemi, Rāst ve Türkî Hicāz tavırları, acem–evc kullanımı ve Nikrîz’in Gülizār, Şevkefzā ve Vech-i Arazbar gibi terkîblerin kuruluşundaki rolü üzerinde duruluyor.
Hazırlayan ve sunan:
Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu
Bize Buradan Eşlik Edin:
“Makamlar ve Terkibler” serisine aşağıdaki bağlantılardan abone olabilir, yeni bölümlerden anında haberdar olabilirsiniz:
YouTube:
YouTube Music:
Spotify:
Apple Podcasts:
Gelenekli mûsikîmizin nazarî hakikatlerini sesten kalbe, kalpten arşive taşıma gayretine bu platformlar üzerinden de ortak olabilirsiniz.
Nazarî birikimin sesli süzgecinde buluşmak dileğiyle...
Bu podcast serisi, Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu’nun “Makāmlar ve Terkîbler” kitabındaki nazarî ilkeler doğrultusunda, eğitim ve bilimsel tahlil amacıyla hazırlanmıştır.