Makamlar ve Terkibler: Bir Nazariyat Podcastinin bu bölümünde Nevā makāmı ele alınmaktadır.
Nevā, Türk mûsikîsinde dikkatle anlaşılması gereken temel makāmlardan biridir. Bu bölümde Nevā makāmı önce kendi yapısı içinde tanıtılır; Uşşāk ve Bayātî ile kıyaslama ise bölümün sonunda yapılır.
Nevā makāmında belirleyici olan, seyre nevādan başlamak değil; nevā perdesinin seyirde merkez hâline gelmesidir. Bu sebeple Nevā’yı anlamak için yalnızca başlangıca veya karāra değil, seyrin nerede ağırlık kazandığına bakmak gerekir.
Bölümde Kantemiroğlu’nun Nevā anlayışı, Abdülbākî Nāsır Dede’nin Nevā tarifi, hicāz perdesinin verdiği renk, nazarî seyir ve lâhnî seyir ayrımı üzerinde durulur. Nazarî seyirde Nevā, nevā merkezli sade bir yapı gösterirken; lâhnî seyirde acem ve zaman zaman hicāz perdeleri makāma ayrı renkler katar.
Bölümün sonunda Uşşāk, Nevā ve Bayātî arasındaki farklar da ele alınır. Uşşāk’ta merkez dügâh, Nevā’da merkez nevādır. Bayātî ise yalnızca Uşşāk’ın bir seyir şekli olarak değil, öncelikle terkîb olarak düşünülmelidir. Bayātî; nîm hisār perdesiyle, çargâh üzerindeki Nikrîz yahut nevā üzerindeki Hicāz nağmesiyle Uşşāk ve Nevā’dan ayrılır.
Bu bölümün ana cümlesi:
Nevā makāmında belirleyici olan, seyre nevādan başlamak değil; nevā perdesinin merkez hâline gelmesidir.
Hazırlayan ve sunan: Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu
Bize Buradan Eşlik Edin:
“Makamlar ve Terkibler” serisine aşağıdaki bağlantılardan abone olabilir, yeni bölümlerden anında haberdar olabilirsiniz:
YouTube:
YouTube Music:
Spotify:
Apple Podcasts:
Gelenekli mûsikîmizin nazarî hakikatlerini sesten kalbe, kalpten arşive taşıma gayretine bu platformlar üzerinden de ortak olabilirsiniz.
Nazarî birikimin sesli süzgecinde buluşmak dileğiyle...
Bu podcast serisi, Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu’nun “Makāmlar ve Terkîbler” kitabındaki nazarî ilkeler doğrultusunda, eğitim ve bilimsel tahlil amacıyla hazırlanmıştır.