Osmanlı Mûsikîsi denildiğinde; coğrafî sınırları son derece geniş bir devletin, milletler arası tabiî kültür alışverişiyle harmanlanmış o muazzam birikimi akla gelir. İstanbul üslûbuyla yeniden işlenen bu mûsikî, en derin ve seçkin ifadesini Mevlevî Âyînleri‘nde bulur. Rauf Yektâ Bey’in “sanat hazinesi” olarak tavsif ettiği bu başyapıtlar, ne var ki ilmî tahliller noktasında uzun süre bir bekleyiş içerisinde kalmıştır.
46 Âyîn-i Şerîf Üzerinden Cümle Cümle Analiz
Bu çalışma, söz konusu ilmî boşluğu doldurma ve mûsikîmizin zirve eserlerini sistematik bir süzgeçten geçirme gayesinin ürünüdür. Mevlevîhâneler döneminde bestelendiği tesbît edilen 46 Mevlevî Âyîni’nin tamamı mercek altına alınarak; makām ve terkîb yapıları cümle cümle analiz edilmiştir.
Eserin temel dayanağını, “Makamlar ve Terkîbler” adlı çalışmada ortaya konan nazarî çerçeve teşkil etmektedir. Nazarî esasların uygulama sahasındaki karşılığı, bu 46 âyîn üzerinden somutlaştırılarak mûsikîmizin lâhnî derinliği kayıt altına alınmıştır.
Bir Eserin Tekâmül Serüveni: 2010’dan 2019’a
Bir mûsikî tahlilinin demlenmesi ve kemale ermesi, zaman isteyen bir süreçtir. Bu eserin yolculuğu da bu tekâmülü yansıtmaktadır:
2010: Doktora tezi olarak ilk ilmî temellerin atılışı.
Basılı Nüshalar: Mevlevî Âyînleri: Makamlar ve Geçkiler adıyla Konya ve Ankara’da gerçekleştirilen neşirler.
2019: Gözden geçirilmiş, yeni değerlendirmelerle zenginleştirilmiş ve nazarî sistemle tam uyum sağlayan yeni adıyla e-kitap dönüşümü.
Zaman içerisinde titizlikle yürütülen düzeltmeler ve ilâve edilen tahlillerle nihai halini alan bu çalışma; Mevlevî Âyînleri’nin o eşsiz mirasını, gelenekli mûsikî anlayışımız çerçevesinde dijital bir arşive dönüştürme niyetini taşımaktadır.
Arşivin bu temel taşı, şimdi mûsikî yolcularının ve nazariyat meraklılarının istifadesine sunulmaktadır.
Link
Mevlevî Âyinleri: Makamlar ve Terkibler