Kıymetli mûsikîseverler ve araştırmacılar,
Türk mûsikîsi nazariyâtı, asırlar boyunca perde ve seyrin merkezde olduğu, “lâhnî” bir duyuşla şekillenmiş muazzam bir mirastır. Ancak XX. asrın başlarından itibaren, makamları sadece birer “dizi”den ibaret gören ve geleneğin o kendine has ifade tarzından yer yer uzaklaşan yeni bir zihniyet eğitim-öğretim hayatımıza hâkim olmuştur.
“Makāmlar ve Terkîbler” adlı çalışma, bu tarihi kırılmanın mûsikîmizde yarattığı anlam kargaşasını gidermek, unutulan terkîbleri gün yüzüne çıkarmak ve XVII. asırdan XX. asra uzanan o zengin nazarî birikimi günümüz diliyle yeniden ihya etmek gayesiyle kaleme alınmıştır.
Neden Üç Farklı Versiyon?
Nazariyat eğitiminde karşılaşılan en büyük zorluklardan birkaçı, perde isimleri, âhenkler ve notasyon işaretlerindeki farklılıklardır. Bu çalışma, farklı alışkanlıklara sahip öğrenci ve icracının kendi aşinalığına göre istifade edebilmesi için üç ayrı nevî (versiyon) halinde hazırlanmıştır:
Mansūr Āhenk / Arel-Ezgi Değiştirici İşaretleriyle: Örnek eserlerin, Mansûr âhenkte ve günümüzde en yaygın kullanılan Arel-Ezgi-Uzdilek sistemi değiştirici işaretlerine göre düzenlendiği versiyondur.
Mansūr Āhenk / Yeni İşaretlerle: Geleneğimizdeki perde isimlerini koruyan, örnek eserlerin yine Mansûr âhenkte fakat perdelerin pestlik-diklik nüanslarını daha hassas ifade edebilmek adına şahsî nazarî tercihim olan “Yeni İşaretler” (tağyir işaretleri) ile kaleme alınmış versiyondur.
Sipürde Āhenk / Yeni İşaretlerle: Örnek eserler, Rauf Yektā Bey’in önerdiği Sipürde āhenkte ve yine perdelerin pestlik-diklik nüanslarını daha hassas ifade edebilmek adına şahsî nazarî tercihim olan “Yeni İşaretler” (tağyir işaretleri) ile kaleme alınmış versiyondur.
Neden E-Kitap? “Yaşayan Bir Nazariyat”ın Gerekliliği
Kıymetli mûsikîseverler ve araştırmacılar, böylesine kapsamlı bir eserin neden fiziki bir baskı yerine dijital bir formatta sunulduğunu merak edebilir. Bu tercihin arkasında, günümüzün teknolojik imkânlarını nazarî bilgiyle harmanlama arzusu yatmaktadır:
Yaşayan ve Gelişen İçerik: Gelenekli nazariye, durağan bir süreç değildir. Araştırmalar ilerledikçe veya yeni kaynaklara ulaştıkça kitaba anında ekleme yapabiliyor, tespitler güncellenebiliyor. Fiziki baskıda yıllarca beklemek gereken bir düzeltme, e-kitapta saniyeler içinde kütüphanenize yansıyabiliyor.
Çok Sayıda Makam-Terkîb Külliyâtı Tek Bir Cihazda: “Makamlar ve Terkibler”in üç farklı versiyonu ve beraberindeki analiz notları binlerce sayfayı bulmaktadır. Bu devasa külliyatı, mobil cihazınızda her an yanınızda taşıyabilir; kütüphanenizi dersliğe veya yolculuğa sığdırabilirsiniz.
Akıllı Arama ve Referans: Kitap içinde bir terimi veya bir terkîbi (örneğin “Sünbüle”) bulmak için sayfaları karıştırmak yerine, dijital arama özelliğiyle saniyeler içinde ilgili tüm konulara ulaşabilirsiniz.
Erişilebilirlik ve Sürdürülebilirlik: Kağıt maliyetlerinin ve lojistik zorlukların arttığı bir dönemde, eserin dünyanın her yerindeki araştırmacılara anında ve daha makul imkânlarla ulaşmasını önemsiyoruz. Bununla birlikte, binlerce sayfayı bulan bu kapsamlı çalışmanın fiziki baskısı için gerekecek tonlarca kağıt tüketiminden kaçınarak, ağaç varlığımızın ve tabiatın muhafazasına mütevazı ama kararlı bir katkı sunmayı amaçlıyoruz. Geleceğin nazariyesini kurarken, geleceğin nefesi olan ormanlarımıza zarar vermeden dijitalin temiz imkânlarıyla ilerlemeyi tercih ediyoruz.
Bu Çalışmada Sizi Neler Bekliyor?
Bu kitap; kuru bir tarifler yığını olmanın ötesinde, her makamın ve terkîbin tarihî süreç içerisindeki değişimini besteler üzerinden tahlil eden karşılaştırmalı bir araştırmadır. Kantemiroğlu’ndan Arel’e uzanan o geniş yelpazede, her bir nağme kalıbının ve birleşimlerin izi sürülmektedir.
Sizleri, mûsikîmizin o mütevazı ama vakur dünyasında, makamların ve terkîblerin gerçek kimliklerini keşfetmeye davet ediyorum.
Prof. Dr. Emrah Hatipoğlu
Linkler
Makamlar ve Terkibler: Mansur Ahenk - Arel-Ezgi Değiştirici İşaretleriyle
Makamlar ve Terkibler: Mansur Ahenk - Yeni Değiştirici İşaretlerle
Makamlar ve Terkibler: Sipürde Ahenk - Yeni Değiştirici İşaretlerle